Rocznica zatrzymania szpiega NRD w Bonn

24 kwietnia 1974 r. został zatrzymany Günter Guillaume, osobisty sekretarz kanclerza RFN Willy’ego Brandta. Była to jedna z największych afer szpiegowskich w historii Republiki Federalnej Niemiec.

Bohater wydarzeń

Urodzony w 1927 r. Guillaume w młodości należał do NSDAP. Pod koniec II wojny światowej dostał się do niewoli brytyjskiej, z której jednak zbiegł. Pracował m.in. jako fotograf i redaktor. Mieszkając w Niemieckiej Republice Demokratycznej, w 1952 r. wstąpił do rządzącej tam Socjalistycznej Partii Jedności Niemiec (SED). Dwa lata później został zarejestrowany jako tajny współpracownik Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego NRD o pseudonimie „Hansen”, a niebawem stał się etatowym funkcjonariuszem tego resortu. Współpracę ze wschodnioniemiecką bezpieką podjęła też jego żona Christel.

W 1956 r. para została przerzucona do Republiki Federalnej Niemiec. Tam Günter Guillaume wstąpił do Socjaldemokratycznej Partii Niemiec (SPD) i z czasem zrobił w niej imponującą karierę. Po wyborach parlamentarnych z 1969 r. znalazł zatrudnienie w Federalnym Urzędzie Kanclerskim w Bonn. W 1972 r. awansował na stanowisko osobistego sekretarza kanclerza RFN Willy’ego Brandta (SPD).

Zaufany sekretarz kanclerza RFN

Departament I MSW PRL, czyli wywiad cywilny, zwracał później uwagę na to, że Guillaume towarzyszył Brandtowi nawet podczas urlopów i miał dostęp „praktycznie do wszystkich tajemnic kanclerza i jego urzędu”.

Według MSW PRL, ze służbami NRD szpieg kontaktował się na terenie Francji, a także „za pośrednictwem aparatury nadawczo-odbiorczej, zainstalowanej w jego prywatnym mercedesie”. Aresztowany miał zostać w Bonn krótko przed planowaną ucieczką za Żelazną Kurtynę.

Demaskacja i konsekwencje

„Afera Guillaume’a”, jak szybko nazwały tę sprawę media, wywołała poważny kryzys polityczny w RFN. Skończył się on 7 maja 1974 r. dymisją Brandta ze stanowiska kanclerza.

Sam Guillaume w grudniu 1975 r. został skazany przez Wyższy Sąd Krajowy w Düsseldorfie na karę trzynastu lat więzienia, a ośmioletni wyrok usłyszała jego żona. W roku 1981 oboje zostali przekazani NRD w ramach wymiany szpiegów. Tam otrzymali najwyższe odznaczenie państwowe – Order Karola Marksa. Guillume chętnie odwiedzał „bratnie służby” bloku wschodniego. W 1985 r. gościł w Ośrodku Kształcenia Kadr Wywiadowczych w Starych Kiejkutach. Podziękował potem ministrowi spraw wewnętrznych Czesławowi Kiszczakowi za „umożliwienie wymiany doświadczeń z polskimi wywiadowcami”.

Günter Guillaume zmarł w 1995 r. Dziś można się spotkać z tezą, że nie był tak wartościowym szpiegiem, jak początkowo zakładano. Spośród raportów, które od lipca 1969 do kwietnia 1974 r. przekazał „Hansen”, tylko pięć zostało ocenionych jako cenne, a żaden jako bardzo cenny.

źródło: IPN

fot. Willi Brandt i Günter Guillaume; Wikipedia; Bundesarchiv, B 145 Bild-F042453-0011 / Wegmann, Ludwig / CC-BY-SA 3.0